Iva Procházková przyszła na świat 13 czerwca 1953 roku w Ołomuńcu, ale właściwie od dziecka była związana z Pragą. To tam dorastała, tam uczyła się patrzeć na świat i tam też szybko przekonała się, że w Czechosłowacji lat siedemdziesiątych o losie człowieka decyduje nie tylko talent i praca, ale także nazwisko oraz polityczne „podejrzenia”.
Jej ojcem był Jan Procházka, znany pisarz i scenarzysta, jeden z wyrazistych głosów opozycji w czasie Praskiej Wiosny. Ten rodzinny kontekst miał swoją cenę. Po maturze w 1972 roku komunistyczne władze zablokowały jej możliwość podjęcia studiów. Zamiast uniwersytetu były więc zwyczajne, często ciężkie zajęcia, z których składa się życie „na przeczekanie”: praca na lotnisku, sprzątanie na praskiej Małej Stranie, gotowanie. Sama po latach podkreślała, że kuchnia naprawdę ją cieszyła, a sprzątanie w starych praskich kamienicach, choć męczące, potrafiło inspirować, bo pozwalało podejrzeć codzienność miasta od kuchni, dosłownie i w przenośni.
Pisanie jednak nie znikało z jej życia. Na początku lat siedemdziesiątych publikowała pojedyncze prozy w czasopismach, a w 1972 roku zdobyła pierwszą nagrodę w konkursie literackim w Strážnicach za nowelę „Ten pomeranč nemá žádný jadýrka”. Prawdziwym wejściem w świat teatru miała być sztuka „Venušin vrch”. Została przygotowana do wystawienia w Pradze w połowie dekady, ale reżim ją zablokował. To doświadczenie, bardzo typowe dla artystów tamtej epoki, ustawiło jej dalszą drogę: kolejne teksty mogły trafiać głównie do mniejszych scen poza stolicą. Jednocześnie cenzura długo hamowała także jej debiut książkowy dla dzieci. Mimo przeszkód w 1980 roku ukazała się jej pierwsza książka dziecięca „Komu chybí kolečko?”, a kolejne tytuły stopniowo budowały jej pozycję autorki, która potrafi mówić do młodego czytelnika bez protekcjonalności.
Przełomem w biografii Procházkovej była emigracja. W sylwestra 1983 roku wyjechała z Czechosłowacji razem z mężem Ivanem Pokorným, aktorem i reżyserem, oraz dziećmi. Najpierw zamieszkali w Austrii, potem przenieśli się do Niemiec. Ten czas bywa w jej historii opisywany jako jedenaście lat na wygnaniu, ale jednocześnie był to okres intensywnej pracy. Pisała dramaty i książki, przede wszystkim dla dzieci i młodzieży, publikując w dwóch językach, po czesku i po niemiecku. W Niemczech, w Konstancji, wraz z mężem założyli autorski teatr, a później w Bremie współpracowali z lokalnymi scenami. Procházková adaptowała także baśnie Andersena i tworzyła teksty, które żyły w teatrze, a nie tylko na papierze.
Do Czech wróciła w połowie lat dziewięćdziesiątych i znów zakotwiczyła w Pradze. Przez pewien czas pracowała w czeskiej telewizji jako producentka. Później coraz wyraźniej wybierała życie wolnej pisarki i scenarzystki. Telewizja jednak pozostała ważną częścią jej zawodowego świata, bo wiele filmów i seriali powstało na podstawie jej scenariuszy.
Szeroka publiczność poznała ją także dzięki kryminałom. Serial „Vraždy v kruhu” z 2015 roku, który odniósł sukces wśród widzów, doczekał się kontynuacji w formie książkowej. Otwiera ją powieść „Muž na dně” (w Polsce wydana jako „Mężczyzna na dnie”), a centralną postacią cyklu jest śledczy Marián Holina. Drugi tom, „Dívky nalehko” (po polsku „Roznegliżowane”), ukazał się w Czechach pod koniec 2016 roku.
Równolegle do pracy scenariuszowej i prozatorskiej Procházková przez lata budowała imponujący dorobek literatury dla dzieci i młodzieży.
W jej książkach często widać, że dziecięcy bohater nie jest uciekinierem z „prawdziwego” świata, tylko jego pełnoprawnym uczestnikiem. Autorka nie boi się tematów trudnych: samotności, rodzinnych pęknięć, doświadczenia straty, a nawet śmierci, ale potrafi opowiadać o nich z taką czułością i humorem, że jej opowieści zostawiają czytelnika raczej z poczuciem sensu niż bezradności. Ten styl, jednocześnie poetycki i osadzony w codzienności, sprawił, że wielokrotnie doceniano ją najważniejszymi nagrodami: dwukrotnie otrzymała Magnesia Literę i aż sześć razy Złotą Wstęgę, przyznawaną najlepszym książkom dla dzieci i młodzieży.
Dziś Iva Procházková mieszka w Pradze. W jej biografii jest wyraźna linia, która prowadzi od przymusowej pracy „zamiast studiów”, przez cenzurę i emigrację, aż po powrót i stabilną pozycję autorki, której nazwisko kojarzy się i z dobrą literaturą dziecięcą, i ze sprawnie napisanym scenariuszem, i z kryminałem czytanym dla przyjemności. To życie, w którym historia polityczna wchodziła w prywatność bez pytania, a jednak nie zdołała odebrać jej najważniejszego: potrzeby opowiadania.
