Colas Gutman – mistrz literatury dziecięcej z charakterem
Colas Gutman to postać niezwykła w świecie współczesnej literatury dziecięcej. Znany głównie jako autor serii o Zapchlonym Kundlu, od lat konsekwentnie rozwija unikalny styl pisarski, który trafia zarówno do dzieci, jak i dorosłych. Jego twórczość, balansująca między humorem a refleksją, porusza ważne tematy społeczne, nie bojąc się przy tym kontrowersji. Wspólnie z rysownikiem Marciem Boutavantem stworzył jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci w francuskiej literaturze dziecięcej XXI wieku.
Colas Gutman i narodziny Zapchlonego Kundla
Historia Zapchlonego Kundla zaczęła się od przypadkowego spotkania. Na początku lat 2010 Colas Gutman i Marc Boutavant spotkali się na targach książki w Saint-Paul-Trois-Châteaux. Obaj podpisywali książki dla dzieci, jednak to spotkanie przerodziło się w twórczą współpracę. Gutman, już wtedy autor kilkunastu książek, zaproponował wspólny projekt. Tak narodziła się seria o Zapchlonym Kundlu – postaci, która zyskała serca dzieci na całym świecie.
Zapchlony Kundel, stworzony przez Gutmana i zilustrowany przez Boutavanta, to antybohater z krwi i kości. Bezdomny, brudny, niezdarny, nie ma ani właściciela, ani nawet porządnej piłki. Mimo to budzi sympatię, wzrusza, a przede wszystkim rozśmiesza. Przez ponad dziesięć lat ukazało się osiemnaście tomów jego przygód, a seria sprzedała się w ponad milionie egzemplarzy.
Colas Gutman i jego literacki styl
Styl Colasa Gutmana cechuje się lekkością, ironią i odwagą. Jego teksty są często niepokorne, zawierają elementy absurdu, a jednocześnie są niezwykle czułe. Sam autor nie uważa się za typowego pisarza dziecięcego. Pisze przede wszystkim dla siebie – dla dziecka, którym był. „Nigdy nie piszę dla dzieci. Piszę dla siebie, a mam szczęście, że im się to podoba” – mówi Gutman.
Nie boi się poruszać tematów trudnych: biedy, wykluczenia, samotności. Paskudny Pies, choć humorystyczny, żyje w świecie brutalnym, niesprawiedliwym. Ale to właśnie dzięki tej szczerości dzieci ufają jego opowieściom. Gutman wierzy w inteligencję swoich czytelników, nie traktuje ich z góry. Podkreśla, że dzieci potrafią odczytać ironię i dystans.
Colas Gutman i jego inspiracje
Gutman dorastał w literackim domu. Jego ojciec, Claude Gutman, również pisał książki dla dzieci. Matka, Evelyne Gutman – była psychoanalityczką i autorką. Mimo to Colas długo wzbraniał się przed pisaniem. Widział, ile stresu i cierpienia przynosiło to jego rodzicom. Dopiero w wieku około 25 lat, podczas wakacji w Rzymie, napisał swoją pierwszą książkę.
Pisanie, jak sam przyznaje, jest dla niego formą przetwarzania dzieciństwa. Gutman nie miał łatwych relacji z rodzicami. Dzieciństwo było trudne, a książki stały się sposobem na przepracowanie emocji. Humor i dystans pozwalają mu opowiadać o rzeczach poważnych bez patosu i moralizatorstwa.
Colas Gutman i jego partner w „zbrodni”: Marc Boutavant
Współpraca z rysownikiem Marciem Boutavantem to prawdziwa symbioza. Obaj artyści pracują niezależnie – Gutman pisze teksty, Boutavant tworzy ilustracje. Spotykają się dopiero na etapie końcowym, by dzielić się śmiechem i pomysłami. Szanują swoją niezależność, nie ingerują w swoje role. Kluczem do sukcesu jest przyjaźń i wspólne poczucie humoru.
Boutavant wniósł do serii o Zapchlonym Kundlu łagodność i urok, których Gutman początkowo nie przewidywał. Autor planował coś bardziej brutalnego, rysunki w stylu Reisera. Ilustracje Boutavanta sprawiły, że książka zyskała dziecięcy, sympatyczny charakter. „Dzięki niemu sam polubiłem Zapchlonego Kundla, choć wcześniej nie przepadałem za psami” – przyznaje Gutman.
Colas Gutman i bezceremonialna literatura dziecięca
Jednym z największych walorów twórczości Gutmana jest jego bezkompromisowe podejście do literatury dziecięcej. Nie uznaje on cenzury ani nadmiernej pedagogizacji. Jego książki mają bawić, wzruszać i prowokować do myślenia. Autor nie chce być traktowany jak wychowawca czy moralizator. Uważa, że literatura dla dzieci powinna mieć pazur.
Gutman nie boi się kontrowersji. W jego książkach pojawiają się brzydkie żarty, szczypta okrucieństwa, dużo absurdu. Ale zawsze jest w tym miejsce na czułość i nadzieję. Taki balans sprawia, że seria o Paskudnym Psie przyciąga nie tylko dzieci, ale i dorosłych czytelników.
Colas Gutman i Zapchlony Kundel na ekranie
Sukces serii przeniósł się również na inne media. Powstał animowany film „Chien Pourri, La Vie à Paris”, (w tłumaczeniu na polski: „Paskudny pies, życie w Paryżu”), składający się z pięciu odcinków adaptujących książki Gutmana. To kolejny dowód na siłę i uniwersalność tej postaci. Choć Zapchlony Kundel nie odnosi spektakularnych sukcesów, jego przygody są metaforą życia, w którym mimo porażek warto walczyć, marzyć i śmiać się z samego siebie.
Colas Gutman i przyszłość Zapchlonego Kundla
Choć autor nie chce zdradzać, ile tomów jeszcze powstanie, jedno jest pewne: dopóki seria sprawia mu radość, będzie pisał dalej. Sam mówi: „Staram się o tym nie myśleć. Dopóki dobrze się bawimy – robimy dalej!”
W świecie coraz bardziej ocenzurowanej literatury dziecięcej, Zapchlony Kundel pozostaje głosem wolności, humoru i odwagi. A Colas Gutman – jednym z najciekawszych i najbardziej wyrazistych współczesnych autorów piszących dla dzieci.
Twórczość Colasa Gutmana to zaproszenie do świata, w którym nie wszystko jest poukładane i poprawne. To literatura, która uznaje emocje, nieidealność i dziecięcą wrażliwość. To książki pisane nie dla celów edukacyjnych, ale dla prawdziwej przyjemności czytania.
Colas Gutman to pisarz, który nie boi się być szczery. Który potrafi rozbawić, wzruszyć, a jednocześnie poruszyć ważne tematy. W świecie literatury dziecięcej, która często podlega regułom, normom i ograniczeniom, jego głos brzmi wyjątkowo autentycznie.
I to właśnie za to dzieci (i dorośli) tak bardzo go kochają.
Wpis powstał na podstawie materiałów:
1. Gutman, Colas. „Colas Gutman, l’irrévérencieux maître de Chien pourri : « Il faut dépasser les bornes »”. Le Point, 14 października 2020.
2. „Livres jeunesse : les leçons de vie de Chien pourri”. Le Point, 18 czerwca 2023.
(artykuł poświęcony twórczości Colas Gutman oraz współpracy z ilustratorem Marcem Boutavantem)
3. „Colas Gutman”. Ricochet – Centre international d’études en littérature de jeunesse, hasło biograficzne autora.
